Botox®

Botox werkt simpel gezegd door de spier tijdelijk te blokkeren, waardoor de spiersamentrekking flink vermindert.

Omdat de geïnjecteerde spier niet meer volledig kan bewegen, strijken de rimpels die door die spierbeweging ontstonden geleidelijk glad en worden ze minder zichtbaar. Dat betekent ook dat nieuwe rimpels op die plek minder snel ontstaan.

De Botox lipflip is de afgelopen jaren een populaire lipbehandeling geworden. Hierbij gebruikt de arts een microdosis Botox (meestal 2 eenheden per kant) om de bovenlipspier te ontspannen. Plastisch chirurgen leggen uit dat de bovenlip hierdoor net iets omhoog klapt, waardoor hij voller en jeugdiger oogt. Het resultaat is meestal binnen tien dagen zichtbaar en houdt ongeveer drie maanden aan.

Een lipflip geeft niet hetzelfde volume als injecteerbare lipfillers of het langdurigere effect van een chirurgische liplift. Toch is het een populaire optie voor wie op zoek is naar een subtiele verbetering van de lippen.

Voordelen

• Botox wordt al decennialang onderzocht en toegepast; artsen hebben er inmiddels veel ervaring mee.
• Er is nauwelijks downtime.
• Botox geldt als een van de meest gebruikte behandelingen tegen rimpels die door spierbeweging ontstaan.
• De injectie zelf gaat snel en is relatief pijnloos — soms is de behandeling in vijf minuten klaar.
• Zolang de arts niet te veel Botox gebruikt, blijft je gezicht er natuurlijk uitzien.

Nadelen

• Ben je zwanger, geef je borstvoeding of overweeg je zwanger te worden, dan wordt Botox afgeraden — hier is onvoldoende onderzoek naar gedaan.
• Een veelvoorkomende bijwerking is een lichte blauwe plek op de injectieplaats, die tot een week kan aanhouden.
• Het resultaat is niet blijvend: elke drie à vier maanden moet je terug naar je arts als je het effect wilt behouden.
• Botox doet niets tegen huidveroudering zelf — daarvoor bestaan andere behandelingen.
• Bij een verkeerd geplaatste injectie kun je asymmetrische resultaten krijgen, zoals een hangend ooglid, hangende mondhoek of ongelijke wenkbrauwen. Dit trekt meestal binnen enkele maanden vanzelf weg.

Tip van Kliniekvergelijker: ga je naar een injector zonder ervaring of vergunning, of die ongezuiverd namaakproduct gebruikt, dan loop je risico op een medisch noodgeval. Zorg dus dat je arts gekwalificeerd is en alleen het echte product gebruikt.

Gemiddeld kost een Botox-sessie €296, met een bandbreedte van €91 tot €500. Per toegediende eenheid Botox betaal je ongeveer €10 tot €25.

Het uiteindelijke aantal eenheden hangt af van de diepte van je rimpels en de grootte van het te behandelen gebied.

Wil je de kans op bijwerkingen zo klein mogelijk houden, volg dan deze richtlijnen:

• Gebruik je slaapmiddelen, verkoudheids- of allergiemedicatie, of spierverslappers? Meld dit altijd aan je arts.
• Probeer de week voor de afspraak niet te roken of alcohol te drinken.
• Stop een week vóór de behandeling met bloedverdunners (als dat medisch verantwoord is) en met NSAID’s zoals ibuprofen en aspirine, om de kans op blauwe plekken te verkleinen.
• Vermijd visolie en vitamine E-supplementen, die het bloed verdunnen.
• Breng een paar dagen vooraf eventueel arnicacrème aan op het gebied om blauwe plekken te beperken.

Botox wordt toegelaten voor patiënten vanaf 18 jaar. De meeste artsen adviseren echter pas te beginnen tussen je twintigste en dertigste, als je het preventief tegen rimpelvorming wilt inzetten. Regelmatige behandelingen kunnen in die periode het ontstaan van nieuwe lijntjes vertragen.

“Ik zie regelmatig patiënten die Botox aanvragen als preventie tegen rimpels”, vertelt een plastisch chirurg. “Door op jonge leeftijd te starten, voorkom je dat er diepe lijnen ontstaan in de behandelde gebieden.”

In principe kunnen gezonde volwassenen Botox laten doen, zolang ze niet zwanger zijn of borstvoeding geven — bij zwangerschap is Botox onvoldoende onderzocht en dus af te raden.

Ook in de volgende gevallen kun je Botox beter vermijden:

• Bij een neuromusculaire aandoening, zoals multiple sclerose of myasthenia gravis.
• Bij overgevoeligheid of eerdere reacties op een botulinetoxineproduct.
• Bij een infectie op het te behandelen gebied.

Meld je arts altijd welke medicijnen je gebruikt, ook zonder recept, en welke supplementen en vitamines je neemt.

Bij Babybotox gebruikt de arts kleine doses, zodat je gezichtsspieren grotendeels intact blijven en het resultaat natuurlijk oogt. Deze microdosering is populair bij jonge volwassenen die toekomstige rimpels willen voorkomen, en bij mensen die nog nooit Botox hebben gehad en geen diepe rimpels hebben.

Een plastisch chirurg omschrijft Babybotox als “een manier om er jeugdiger uit te zien zonder onnatuurlijk te ogen”, maar wijst ook op een nadeel: doordat er minder eenheden gebruikt worden, is de behandeling goedkoper, maar houdt het resultaat ook minder lang aan — vaak moet je elke maand of om de twee maanden terugkomen om het effect te behouden.

Bij ernstige rimpels is de aanpak vaak minder effectief, omdat de microdosis niet altijd voldoende is voor een sterkere spier.

Tip van Kliniekvergelijker: sommige aanbieders combineren dit met microneedling, waarbij het middel in de oppervlakkige huidlagen wordt aangebracht. Vraag ernaar en bekijk ook de andere Botox-gezichtsbehandelingen.

Botox geldt als een veilige behandeling met over het algemeen milde bijwerkingen. Naast lichte bloeduitstortingen rond de injectieplaats komen deze bijwerkingen het vaakst voor:

• Gezichtsklachten (wazig zien en/of droge ogen)
• Hoofdpijn
• Vermoeidheid
• Droge mond
• Ongemak op en rond de injectieplaats
• Nekpijn

De meeste patiënten ervaren deze bijwerkingen echter niet.

De werkzame stof is botulinetoxine type A, geproduceerd door de bacterie Clostridium botulinum. Deze bacterie kan zenuwsignalen naar spieren tijdelijk onderbreken. Je krijgt er geen botulisme (een vorm van voedselvergiftiging) van, maar in verkeerde handen brengt het toxine wel risico’s met zich mee.

Daarom mag alleen een gekwalificeerde, ervaren injector dit toedienen. In Nederland mag uitsluitend een BIG-geregistreerde arts (of iemand die onder diens toezicht werkt) botulinetoxine injecteren. Controleer ook of het product echt is.

Zeldzame maar ernstige bijwerkingen die kunnen voorkomen na een botulinetoxine-injectie:

• Allergische reacties, die uren tot dagen kunnen aanhouden. Bij netelroos, jeuk, een piepende ademhaling, flauwvallen of zwelling in gezicht, tong of keel: zoek direct medische hulp.
• Moeite met slikken, ademen of spreken — vooral bij een minder goed opgeleide of geaccrediteerde injector.
• Verspreiding naar andere gebieden, met een hangend ooglid, scheve glimlach of ongelijke wenkbrauwen als gevolg. Een ervaren arts kan dit vaak bijsturen met een paar extra eenheden.

Heb je hier vragen over, vraag je arts dan gerust om de bijsluiter en extra uitleg.

Te veel Botox kan een ‘bevroren’ uiterlijk geven, maar dat effect is nooit blijvend en trekt na ongeveer vier maanden vanzelf weg. Kies daarom vanaf het begin voor een ervaren injector.

Tip van Kliniekvergelijker: over Botox in combinatie met vaccinaties circuleren weleens onbevestigde verhalen online — dermatologen bevestigen dat hier geen goed bewijs voor is.

Een Botox-behandeling is meestal binnen 10 à 15 minuten klaar. Dit kun je verwachten:

• Elke behandeling begint met een consult. Jij en je arts bespreken je wensen, doelen en medische voorgeschiedenis, en gaan na of Botox voor jou veilig is.
• Vaak worden er vooraf foto’s gemaakt zodat je het verschil achteraf goed kunt zien.
• Daarna reinigt de arts je gezicht en injecteert de behandelde gebieden.
• Zodra de injecties klaar zijn, kun je meteen naar huis.
• Roodheid of blauwe plekken mag je desgewenst met make-up camoufleren.

De naald die bij Botox gebruikt wordt is erg dun, waardoor de meeste patiënten alleen een kort, licht ongemak voelen. Maak je je hier zorgen over, dan kun je vooraf een verdovende crème laten aanbrengen.

Het herstel is meestal eenvoudig. “Direct na de behandeling lijkt het soms alsof je door muggen gestoken bent”, zegt een arts. “Die kleine bultjes zijn na 15 tot 20 minuten alweer weg.” Rond die bultjes kunnen ook kleine blauwe plekken ontstaan.

Goed om te weten: blauwe plekken na injecties trekken doorgaans binnen enkele dagen weg en zijn met wat camouflage prima te verbergen.

Belangrijk is om de kans te verkleinen dat Botox zich verspreidt naar andere spieren. Volg daarom deze richtlijnen:

• Wrijf minstens vier uur niet over de behandelde gebieden en oefen er geen druk op uit — dus ook geen ijspacks, strakke mutsen of het gezicht schrobben.
• Sport niet binnen 24 uur na de behandeling: een hogere bloedcirculatie vergroot de kans dat Botox zich verspreidt.
• Probeer minstens anderhalf uur na de behandeling niet te gaan liggen. “Na 90 minuten heeft Botox zich aan de spier gebonden”, zegt een arts. “Daarom raad ik patiënten altijd aan om die tijd rechtop te blijven zitten — verspreiding blijft dan mogelijk, maar de kans wordt een stuk kleiner.”

“De eerste resultaten van Botox zijn vaak al na twee of drie dagen zichtbaar”, zeggen artsen, “maar het volledige effect kan soms wel twee weken op zich laten wachten.” Dat komt doordat het middel zich eerst moet binden aan de receptoren op de zenuwcellen voordat het effect heeft op de spier.

“Fijne lijntjes verminderen geleidelijk naarmate de spier ontspant, en dat kan tot vier maanden duren. Bij herhaald gebruik blijven ze meestal verder afnemen”, aldus artsen.

“Zie Botox als tijdelijke rimpelvrije tijd”, zegt een dermatoloog. “Werkt het bijvoorbeeld zes maanden en doe je het maar één keer per jaar, dan heb je alsnog minder rimpels dan wanneer je het niet zou doen.”

Nee. Stop je met Botox of sla je een afspraak over, dan neemt het effect gewoon geleidelijk af. Je spieren gaan weer normaal bewegen — waardoor je weer kunt fronsen en rimpels krijgt — maar je ziet er niet ineens ouder uit. Sommige artsen adviseren zelfs af en toe een Botox-pauze in te lassen; het lichaam zou daar goed op reageren.

Botox is geen geneesmiddel, maar kan wel verlichting bieden bij mensen met chronische migraine, mits die (mede) veroorzaakt wordt door spierspanning. Botox is een erkende, geregistreerde behandeling voor chronische migraine, vooral als er minstens 15 dagen per maand hoofdpijn is. Het ontspant de triggerspieren die bijdragen aan de hoofdpijn, waardoor ernst en duur ervan kunnen afnemen.

Wil je migraine met Botox laten behandelen, ga dan eerst naar een neuroloog voor een diagnose. Met die diagnose kan een deel van de Botox-kosten vergoed worden door je zorgverzekering. De neuroloog kan de injecties zelf toedienen, of je doorverwijzen naar een arts met ervaring in craniofaciale anatomie, zoals een plastisch chirurg. Ook zij injecteren de triggergebieden in gezicht of nek. Na de injecties duurt het meestal twee weken voordat de migraine afneemt, en het effect houdt drie tot vier maanden aan.

Toegediend in de kaakspier kan Botox symptomen van kaakgewrichtsklachten (TMD) en tandenknarsen (bruxisme) verlichten.

De behandeling kan ook schade aan de tanden en hoofdpijn door kaakklemmen voorkomen. Omdat de kauwspier minder gebruikt wordt, atrofieert hij enigszins, wat vaak resulteert in een iets strakkere kaaklijn. Je kunt nog gewoon kauwen en praten, al vermoeit de spier iets sneller.

Omdat Botox tegen tandenknarsen off-label wordt ingezet, is het belangrijk om een arts te kiezen die hier ervaring mee heeft — denk aan een kaakchirurg, kno-arts of een tandarts die naar zo’n specialist doorverwijst.

De behandeling houdt drie tot zes maanden aan, terwijl de spieren in die periode worden getraind om te ontspannen. Daardoor heb je bij vervolgbehandelingen soms minder Botox nodig.

Onwillekeurige samentrekkingen van de vagina en spierspasmen van de bekkenbodem kunnen seks of vaginale penetratie (zoals een tampon inbrengen of gynaecologisch onderzoek) pijnlijk maken. Botox wordt daarom soms off-label ingezet bij vaginisme: het ontspant de spieren en voorkomt dat ze samentrekken.

“Vaginisme ontstaat door verkramping van de bekkenbodemspieren, wat de pijn veroorzaakt. Botox of andere neuromodulatoren kunnen die pijn doorbreken door de spieren te ontspannen”, legt een plastisch chirurg uit.

Wil je Botox voor vaginisme overwegen, dan ga je eerst naar een gynaecoloog voor een bekkenonderzoek om de oorzaak van de pijn vast te stellen. Die kan de injecties zelf toedienen of je doorverwijzen naar een andere specialist.

De Botox wordt rechtstreeks in de verkrampte spieren ingespoten. Het effect treedt meestal binnen twee weken op, waarna spasmen en pijn afnemen. Het resultaat houdt doorgaans zo’n zes maanden aan, soms langer.

Omdat vaginisme vaak samenhangt met angst of spanning rond seks, is het ook zinvol om psychotherapie of een andere begeleidende behandeling te overwegen.

Zie je veel tandvlees boven je tanden als je lacht? Dan kan Botox je bovenlip iets optillen, waardoor er minder tandvlees zichtbaar is. De injectie ontspant de spier die de lip omhoog trekt. Botox als off-label optie tegen een gummy smile is een alternatief voor een chirurgische lipverplaatsing of tandvleeslift, al is het effect niet blijvend: reken op vier tot zes maanden.

“Een kleine hoeveelheid Botox, meestal twee tot vier eenheden per kant, wordt naast de neus geïnjecteerd”, zegt een arts. Sommige artsen injecteren ook rond het gebied onder de neus. De dosering blijft klein zodat je na de behandeling gewoon kunt eten en praten.

Microbotox, ook wel Mesobotox genoemd, is een techniek waarbij Botox oppervlakkig in de huid wordt geïnjecteerd in plaats van in de spier. Dit wordt vooral ingezet om poriën te verfijnen, talgproductie te verminderen of de huid gladder te maken, en kan ook roodheid bij rosacea verminderen. Veel artsen noemen lasers en microneedling als alternatieven, omdat die bij de meeste mensen goed werken — al verschilt het resultaat per persoon en behandelaar.